مركز مديريت حوزه هاي علميه خواهران
حوزه علميه الزهرا (عليها سلام)
شهرستان شيراز
سطح 2

پايان نامه سطح (2) كارشناسي

عوامل معنوي آرامش در قرآن

استاد راهنما:
سركار خانم غفار نيا
محقق:
اعظم فربود
تابستان 88

چکیده

آرامش در لغت به معنای راحتی و سکون و در اصطلاح حالتی از فراغ بال و احساس راحتی است در قرآن کریم کلمات مختلفی است که به معنای آرامش به کار برده شده است. از جمله سکینه، طمأنینه، أمن، لا خوف علیهم و لا هم یحزنون سلام و … از آنجا که آرامش گم شده بشریت است برای به دست آوردن آن از راه های گوناگونی استفاده می کنند بنابراین، آرامش به دو نوع منفی و مثبت تقسیم شده است.
آرامشی که ازوسیله های منفی مثل تجملات ، ثروث اندوزی، اعتیاد، قرص های روان گردان و… به دست می آید یک آرامش موقت و زیان آور است که نه تنها آرامش واقعی را به همراه ندارد بلکه اضطراب را بیشتر می کند. در مقابل آرامش های مثبت، آرامش هایی است که از راه های سفارش شده از پیامبران و ائمه (ع) و بزرگان و عالمان است. راه هایی که سعادت بشر را به همراه دارد. مانند: به دست آوردن اخلاق نیکو، ورزش، به طبیعت رفتن و … و همچنین عوامل معنوی که در قرآن به آن سفارش شده است، كه اين نوشتار به بررسي اين عوامل در دو دسته، عوامل اعتقادي و عوامل عبادي در قالب 3 بخش: مفهوم و اهميت آرامش، عوامل اعتقادي و عوامل عبادي مي پردازد. روش اين تحقيق علمي و مطالب آن به صورت كتابخانه اي جمع آوري شده است. از مهمترين منابع آن كتب تفسيري چون الميزان، نمونه و … مي باشد.
واژگان كليدي: آرامش، سكينه، طمأنينه، أمن، قرآن.

تحقيق پايانی سطح دو (كارشناسي)

حوزه علميه الزهرا(عليها السلام)
شهرستان شيراز

عبادالرحمان در قرآن

استاد راهنما:
سرکار خانم محسنی

استاد داور:
سرکار خانم فلاحزاده

محقق:
فاطمه قیصرپور

زمستان 1389

چکیده

دست آفرینش، انسان را به گونه ای آفریده است که گویا الگوپذیری در متن خلقت او نهاده شده است. الگو و اسوه در جایی به کار می رود که انسان در نیکی و بدی از دیگری تبعیت و پیروی می کند. در فرهنگ قران، اسوه به معنای پیروی نیک و سودمند است. یکی از مؤثرترین وکارآمدترین شیوه های تربیتی که در قران به کرّات موردتوجه قرار گرفته، ارائه الگوهای شایسته است. یکی از الگوهای معرفی شده توسط قرآن عبادالرحمن هستند. کلمه عباد در قرآن، گاه به معنای عام به کار می رود که مقصود تمامی بندگان هستند و گاه مراد معنای خاصی است و فقط گروه خاصی از بندگان را شامل می شود.
مراد از عباد در این جا گروه خاصی هستند. اصلی ترین و کاملترین مصداق عبادالرحمن، ائمه معصومین(ع) هستند و پیروان و شیعیان آنان نیز با امتثال اوامر آنان می توانند جز عبادالرحمن باشند. انسان برای کامل شدن و ورود در جرگه عبادالرحمن و بندگان شایسته خداوند هم باید یک سلسله امور ایجابی و هم یک دسته امور سلبی را مدّ نظر قرار دهد. قرآن کریم در آیات پایانی سوره فرقان به اوصاف سلبی و ایجابی عبادالرحمن اشاره می نماید. این اوصاف مشتمل بر ویژگی های فردی یعنی شب زنده داری، خوف و خشیت الهی، پرهیز از شرک، عفت و پاکدامنی، تفکر در آیات الهی، استمرار بر دعا، صبر و بردباری و ویژگی های اجتماعی یعنی تواضع، حلم و مدارا با مردم، اعتدال در انفاق، عدم قتل نفس، پرهیز از شهادت به زور، عبور کریمانه از اهل لغو می باشد این پژوهش در 4 بخش به بیان حقیقت الگو، مفهوم عبادالرحمن، ویژگیهای فردی و اجتماعی می پردازد. روشی که در این تحقیق برای بیان مطالب در نظر گرفته شده از لحاظ راهبرد، توصیفی، براساس نگرش کاربردی و نحوه جمع آوری اطلاعات، کتابخانه ای است و منابع مورد استفاده تفسیری- اخلاقی می باشد مانند سیمای انسان کامل در قرآن، رستگاران، ویژگی بندگان خدا در قرآن، والاترین بندگان و…
کلید واژه: عباد، عبودیت، رحمن، قرآن، اسوه، امامت، اجتماعی

حوزه علميه الزهرا(عليها السلام)
شهرستان شيراز

تحقيق پايانی سطح دو (كارشناسي)

شاخصه هاي برتري پيامبر اكرم بر پيامبران در قرآن

استاد راهنما
سركار خانم محسني

استاد داور
سركار خانم فلاح زاده

پژوهشگر
زهره زماني

تابستان 1388

چكيده

طبق فرموده ي قرآن بعضي از انبياء بر برخي ديگر فضيلت دارند، در اين ميان پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) همه ي مزاياي عامه و خاصه ي انبياي پيشين و اولوالعزم را به نحو كمال دارا است. پيامبران الهي همگي از طرف خداوند برگزيده شده و برخي از نان به مقام رسالت نيز نايل آمدند و بعضي ديگر مقامي فوق مقام رسالت به آن ها اعطا شد كه همان مقام امامت است. فرستادگان خداوند هم از جهت علمي و هم به صورت علمي از هر گونه خطا و نسيان و جهلي معصوم و داراي علم فراوان بوده اند.
ويژگي خاص مربوط به رسالت رسول خدا (صلي الله عليه و آله) عبارتند از: بشارت حضرت مسيح به آمدن ايشان، آوردن قرآن به عنوان معجزه ي جاودان و خاتم الانبياء بودن آن حضرت. منزلت رسول اكرم (صلي الله و آله) نزد خداوند بسيار والا بوده چنان كه خداوند در قرآن هنگام ذكر نام پيامبر (صلي الله عليه و آله) و مورد خطاب قرار دادن ايشان احترام خاصي براي حضرت قائل است كه براي ديگر انبياء قائل نبوده است. اعطاي مقام شفاعت وسيع به آن حضرت و مانع نزول عذاب بودن وجود مبارك ايشان هم از ديگر مصاديق ديگر تكريم پيامبر (صلي الله عليه و آله) مي باشد.
قرآن كريم پيامبر خدا را نخستين مسلمان معرفي كرده و عبوديت محض و اخلاص آن حضرت را در آيات به روشني بيان نموده است. پيامبر (صلي الله عليه و آله) الگوي نيكو براي جهانيان معرفي شده و در روز قيامت شاهد شاهدان مي باشد.
شاخصه هاي اخلاقي رسول خدا (صلي الله عليه و آله) عبارتند از: رحمت و رأفت، صبر و شكيبايي و نرمي و صلابت. اين تحقيق در پنج بخش با عناوين: 1-كليات موضوع 2-ويژگي هاي مشترك پيامبران 3-شاخصه هاي رسالت پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) 4-منزلت رسول اكرم (صلي الله عليه و آله) 5- شاخصه هاي اخلاقي پيامبر (صلي الله عليه و آله) ارائه شده است.
با توجه به موضوع پايان نامه روشي كه مد نظر قرار گرفته توصيفي- كاربردي مي باشد و از منابع تفسيري مانند سيره ي رسول خدا (صلي الله عليه و آله) در قرآن حضرت آيت الله جوادي آملي، پيام قرآن ايت الله مكارم شيرازي و تفاسير الميزان و نمونه استفاده بيشتري شده است.
كليد واژه: شاخص، برتري، پيامبر، اكرم، عبوديت، خلق، عظيم، رسالت، خاتميت.

حوزه علميه الزهرا(عليها السلام)
شهرستان شيراز

تحقيق پايان سطح دو (كارشناسي)

سيماي زنان نمونه در قرآن

استاد راهنما
سركار خانم غفارنيا

استاد داور
سركار خانم فلاح زاده

پژوهشگر
آزاده زينلي

تابستان 1388

چكيده

جامعه گسترده زنان بيش از نيمي از جمعیت بشر را تشكيل مي دهند و شناخت ويژگي هاي رواني – اخلاقي، نيازها، توانايي ها و ظرافت هاي دنياي شگفت انگيز بانوان و جايگاه اجتماعي، طبيعي، اقتصادي و فرهنگي آنان شناخت نيمي از جامعه بشري است. بدون اين آگاهي ها، استفاده از عواطف و ادراكات و توان هاي جسمي و روحي زنان در جهت مثبت يا منفي مقدور نيست.
تكامل انساني زن در پرتو شريعت آسمانی اسلام، ترديد ناپذير است. قرآن كريم راه سلوك معنوي را در برابر زنان چنان گشود كه از مريم و همسر فرعون به عنوان دو مثل و الگو براي همه مؤمنان ياد میکند. براي اينكه زنان شايسته و مقدس مي توانند الگوهاي خوبي براي ديگران باشند. پيداست كه زن با سير در مسير الهي، لايق دريافت وحي مي شود و اين لياقت، خود گواهي بر مدعاي تساوي زن و مرد در پهنه ي ايمان و تقواست.
ترسيم چهره زنان نمونه، براي تبيين ارزشهاي زن مسلمان است. اين نوشتار در جهت رونمايي از تعدادي از اين زنان الگوست و در چهار بخش اصلي تدوين گشته كه بخش اول آن شامل كليات نوشتار مي باشد و در بخش دوم به سیمای زنان در قرآن پرداخته شده و دو بخش بعد به بيان ملاك ها و نقش هاي زنان به عنوان نقش مادري و نقش همسري با بيان ويژگي ها و زندگينامه مادران نمونه قرآني و همسران نمونه قرآني پرداخته شده است.
زناني كه از مثل ها و الگوها و كلام قرآن تبعيت مي كنند خود نيز نمونه هايي از مردم نمونه اند كه گاه رتبه اي بالاتر از مردان مي يابند و مردان نيز بايد از آنان الگو بگيرند.
روش اين تحقيق ازجهت راهکار كتابخانه اي ، بر اساس راهبرد توصيفي وبراساس نگرش کاربردی مي باشد ، منابع مهم مورد استفاده كتب تفسيري و كتابهايي چون زن در آئينه جلال و جمالاز آیت الله جوادی آملی، درآمدي بر نظام شخصيت زن در اسلام محمدرضا زیبایی نژاد و سيماي زنان در قرآن از علی اکبر بابازاده مي باشد .
واژه گان كليدي: زن، نمونه، قرآن، همسر، مادر ،الگو .

تحقیق پایانی سطح دو (کارشناسی)

موضوع
شرح دعای عدیله

استاد راهنما
سرکار خانم رضوی

استاد داور
جناب آقای طلعتی

پژوهشگر
مریم دل¬افکار

تابستان 92

با توجّه به سنت و سیره اهل بیت(علیهم السلام) و مشاهده اهتمام آن ها به مسأله دعا می توان به جایگاه و اهمیت دعا در آموزه های اسلامی پی برد. آیات قرآنی و روایات بسیاری که در باب آداب ظاهری و باطنی دعا، شرایط خاصی که در مورد استجابت مطرح شده است همگی اثبات کننده مشروعیت دعا می باشد. دعای عدیله عند الموت نیز یکی از این دعاهای مورد اهتمام است که سند آن از منظر بزرگانی مانند عباس قمی،آیت الله نوری و دیگر بزرگان مورد تأیید است.
واژه شناسی و نکات ادبی و بلاغی این دعا،در درک دقیق معانی بسیار کمک کننده است.ودائع، عدیله و وُسع و طاقت از واژگان کلیدی این دعا هستند و صَناعت مراعات النظیر و تقیید در مقام تأکیدو انحصار،از نکات بلاغی مهم این دعا است.
از لحاظ اعتقادی این دعا به سه مسأله اصول دین،توحید،نبوت ومعاد به صورت واضح و آشکار اشاره می کند والبته مسأله انتظار و امامت را نیز فروگذار نگذاشته است. مسائل اخلاقی، ادب و اخلاق بندگی در مقابل خداوند و در مقابل سایر مردم و ائمه معصومین (علیهم السلام)،نکاتی است که این دعا مرتّباً به آن اشاره دارد. برای عملی کردن این نکات مهم اعتقادی و اخلاقی لازم است از لحاظ علمی،افراد دانش خویش را بالا برده و با توجّه به مواعظ قرآن و عواقب گناهان، انگیزه ترک گناه را در خویش تقویت کنند و از لحاظ عملی با تزکیه نفس و اعمال جایگزین ، فکر و اندیشه خویش را پاک کرده و با شرکت در کلاس های اعتقادی ، در تقویت بنیه های اخلاقی و اعتقادی خویش بکوشند.
کلید واژه ها : دعا، عدیله، اسلام، دين، اخلاق، ایمان، امام، اصول.

حوزه علمیه الزهرا (س) شیراز
شهرستان شیراز
پایان نامه سطح 2 (کارشناسی)

موضوع:
عوامل پيشرفت و سقوط جوامع از منظر دين

استاد راهنما:
سركار خانم بانشي

استاد داور:
جناب آقاي طلعتي

تهیه و تنظیم:
مريم تعبدي

بهار 92

چكيده
جامعه عبارت است از مجموعه اي از انسان ها كه داراي حكومت سياسي مشتركي بوده و در يك فرهنگ مشترك سهيم باشند. از ديدگاه قرآن كريم جوامع بشري داراي مراحل گوناگوني از سقوط و انحطاط يا پيشرفت و تعالي هستند. جامعه شناسان نيز براي اقوام و تمدن ها فراز و فرود و مرگ و زندگي قائل اند. شناخت عوامل گوناگوني كه بر پيشرفت و تعالي جوامع تأثير گذارند يا موجبات هلاكت و مرگ امت ها را فراهم مي سازند؛ مي توانند باعث دوري آنان از عوامل سقوط و قرار گرفتن آنان در مسير پيشرفت باشند. به طور كلي عزت طلبي امري فطري است كه انسان ها ذاتاً به آن گرايش دارند و خواستار كمال و پيشرفت در سطح فردي و اجتماعي هستند. اسلام نيز همواره مسلمانان را به عزت طلبي و خودداري از ذلت در برابر ديگران دعوت كرده است. مهم ترين شاخصه هاي جامعه پيشرفته شامل بالا بودن سطح آگاهي هاي عمومي، بالا بودن ميزان مشاركت مردم در فعاليت هاي سياسي – اجتماعي، نظارت ملي و همگاني، قانون مداري، انتشارات و مطبوعات و . . . مي باشد. مهم ترين عوامل تأثيرگذار بر پيشرفت و تعالي جوامع شامل :‌ خودسازي، مديريت صحيح و كارآمد، بهره مندي جامعه از رهبر صالح، عمل به قانون و تبعيض قائل نشدن در اجراي آن، رعايت انضباط فردي و اجتماعي، رعايت عدالت، وحدت، وجود سيستم اقتصادي سالم و كارآمد، دشمن شناسي و غافل نشدن از دشمن و . . . مي باشد. مهم ترين عوامل مؤثر در هلاكت و سقوط جوامع نيز شامل پيروي از هواي نفس، تفرقه و اختلاف دروني، نفوذ انديشه هاي بيگانه در جامعه، گسترش نفاق، سستي و كاهلي، دنياطلبي، اسراف و . . . مي باشد.
واژگان كليدي :‌ جامعه، پيشرفت، تعالي، سقوط، انحطاط.

مرکز مدیریت حوزه علمیه خواهران
مدرسه علمیه الزهرا (سلام الله علیها) شهرستان شیراز
تحقیق پایانی سطح دو (کارشناسی)

موضوع
بصیرت از دیدگاه اسلام

استاد راهنما
سرکار خانم بانشی

استاد داور
جناب آقای طلعتی

پژوهشگر
زهرا اسفندیاری

بهار 92

چكيده
توجه به شرايط فعلي جوامع اسلامي، ضرورت طرح موضوع بصيرت را كاملاً روشن مي كند. يكي از بزرگ ترين مشكلات مسلمانان در عصر حاضر ناآگاهي از شرايط زمان است كه سبب شده جوامع مسلمانان در جهل و بي خبري به سر برند. بصيرت، مرتبه اي است كه شخص بتواند آن چه را يافته، تجزيه كرده و با اطلاعات دروني خود تطبيق دهد و نهايتاً به يك نتيجه گيري منطقي و درست برسد، بعد از اين است كه مي تواند نسبت به آن چه ديده است، واكنشي سازنده و مثبت بروز دهد و بازتاب رفتاري معرفت را به ظهور برساند. اقسام بصيرت از حيث حوزه كاربرد عبارتند از :‌ بصيرت فردي، بصيرت اجتماعي، بصيرت سياسي، بصيرت فرهنگي، بصيرت اقتصادي، بصيرت علمي. از جمله فوايد بصيرت كه در آيات و روايات نيز به آن اشاره شده شامل موارد زير است :‌ جبهه شناسي، تشخيص راه در غبارآلودگي راه، دوست شناسي، دشمن شناسي، بهره مندي از قدرت تحليل سياسي و . . . عوامل و علل گوناگوني در رشد قوه ي بصيرت در انسان نقش دارند كه مهم ترين آن ها شامل موارد زير است :‌
تفقه در دين، تفكر، عقل، عبرت آموزي، گفتگو با نخبگان و خواص بيدار، تقوا، ياد خدا و . . . از جمله موانع بصيرت شامل جهل، عدم اخلاص، غفلت، تعصب، غرض و پيش داوري، كينه و هوا پرستي و دنيا گرايي است. به طور مسلم، نبود بصيرت، زمينه ي بروز فتنه را فراهم مي كند. مقصود از فتنه، آن آشوب و بي نظمي است كه از راه ستمگري براي مردم باز شود و زيانش به همه كس مي رسد. از جمله بسترهاي بروز فتنه، پايين بودن دانش و آگاهي مردم، جهل، نفوذ انديشه هاي بيگانه و روابط ناسالم اداري و حكومتي مي باشد.از وظايف دولت اسلامي، مقاومت در برابر خواسته هاي نامشروع فتنه گران، تقويت معرفت و ايمان مردم و پيشگيري از نفوذ بيگانگان در بدنه ي دولت است. يكي ديگر از نتايج فقدان بصيرت، گسترش نفاق در جامعه است. خطر نفاق از خطر كفر خيلي بيش تر و افزون تر است، براي اين كه نفاق همان كفر است ولي در زير پرده ي كفرِ در زيرِ پرده است.
كليد واژگان :‌ دين، فتنه، نفاق، عبرت، باطل.

مركز مديريت حوزه هاي علميه خواهران

حوزه علميه الزهرا(عليها السلام)
شهرستان شيراز

تحقيق پاياني سطح دو (كارشناسي)

رزق و روزي در آيات و روايات

استاد داور
سركار خانم فلاح زاده

استاد راهنما
سركار خانم فتحي

پژوهشگر
زهرا طهراني

تابستان 1388

چکیده

رازقیت خداوندی در سراسر عالم آفرینش ساری و جاریست حیات همه موجودات ، پرورش، رشد ونمو آنها به این صفت وجودی بازگشت دارد .
رازقیت خداوندی در مورد انسان به طریقی ، زیبا ،حلال و با واسطه یک سری علل و عوامل قرار داده شده است .تلاش وکوشش صحیح باعث کسب روزی حلال و رعایت دستورات خداوندی همچون شکر و سپاس ، نعمت ، تقوا پیشگی ، سحر خیزی و…. باعث افزایش رزق باطنی و تنظیم کننده رزق ظاهری می گردد و نتیجه این رزق در زندگی : فرزند صالح ، اجابت دعا ، نورانی شدن دل و جان ، توفیق هدایت دیگران و…….. است . ودر مقابل درآمد های حرام ، کفران نعمت ، گناه و بی پروایی از عوامل کاهش رزق و روزی است . اثر و نتیجه آن : قساوت قلب ، ملعون ملائکه واقع شدن ، مانع اجابت دعا و…..میگردد .
انسانی که به خاطر حرص و ولع و ترس از فقر در کسب روزی شتاب کرده و از طریق حرام کسب می نماید از رزق و روزی حلال آنها کاسته می شود . در کسب روزی ، دعا در طلب آن در کنار کار و کوشش در جهت کسب آن قرار می گیرد و رزق و روزی حلال از مهمترین عواملیست که باعث هدایت ورسیدن به لقاء خداوندی وتقرب به آن منبع خیر می باشد که مهمترین راهنما در این مسیر قرآن کریم سخنان گرانبهای اهل بیت علیهم السلام می باشد که در این پژوهش مورد بررسی قرار می گیرد .
این پژوهش به روش کاربردی ، همبستگی ، کتابخانه ایی صورت گرفته است گامی در جهت ارتقاء معرفت انسان نسبت به خداوند قرار گیرد .
واژگان کلیدی : رزق و روزی ، رازق ، رزّاق ، رحمت ، نعمت ، حلال ، حرام ، عام ، خاص ، در آمد .

مرکز مدیریت حوزه های علمیه خواهران
مدرسه علمیه الزهرا (سلام الله علیها) شهرستان شیراز
تحقیق پایانی سطح دو (کارشناسی)

موضوع
دعاهای پیامبران علیهم السلام در قرآن

استاد راهنما
سرکارخانم طهرانی

استاد داور
جناب آقای طلعتی

پژوهشگر
فاطمه هادیان

شهریور1392

چكيده
دعا از ريشه (دعو) و به معناي طلب ياري ، خواهاني و رغبت به سوي خداوند است و از نگاه اهل شرع به درخواست عنايت و فضل از خداوند و اظهار نيازمندي به درگاه احديت است . براي دعا انواع و اقسام متعددي از جمله: مأثور و غير مأثور ذكر شده است. در قرآن کریم آیات بسیاری در اهمیت و فضیلت دعا آمده است. دعا در قرآن عبادت محسوب شده و کسی که از آن روی برمی گرداند عذاب جهنّم شامل او می شود. هم چنین روایات زیادی درباره ی فضیلت دعا گفته شده است. از دعا در احادیث، نور آسمانها و زمین، سلاح انبیاء و… یاد شده است.
برای دعا کردن مراحلی است که بايدقدم به قدم طی شود. دعا کننده باید در دعا تمرکز و حضور داشته باشد و در کنار دعا کردن، حرکت و تلاش کند و هم چنین جایگاه ضعف و ناتوانی خود را در دعا نسبت به خداوند در نظر داشته باشد.
درباره ی اهداف و چرایی دعا می توان گفت که انسانها برای دعا کردن مهم ترین هدفی که دارند اجابت درخواست آنان است چرا که انسان ذاتاً فقیر و محدود است و فطرتاً به دنبال خداوند و خواندن اوست.
در آیات و روایات برای دعا کردن آداب گوناگونی ذکر گردیده است از جمله دعا کردن پیامبران در پنهانی، بالابردن دست ها هنگام دعا، گریه و تباکی و…
هم چنین در استجابت دعا شرایط خاصی نیز دخیل می باشد هم چون توبه و استغفار، پاکی از مظالم و حق الناس، رعایت زمان و مکان مناسب و… که با تعمّق در آنها و عمل کردن به آن موارد دعای مورد نظر به استجابت نزدیک می شود و غافل شدن و عمل نکردن به آنها مانع استجابت یا باعث تأخیر در اجابت می شود.
و البته گاهی توجه کافی به آداب و شرایط دعا صورت می گیرد ولی خداوند بنا به حکمت و علم خویش یا دوست داشتن صدای بنده ، دعا را در زمان مناسب به اجابت می رساند.
با دقت نظر در آيات قران كريم، اين مطلب دريافته مي شود كه تعداد زيادي از آيات قرآن شامل دعا و خصوصاً دعاهای پیامبران است. دعاهایی مانند طلب شرح صدر و گویایی زبان از حضرت موسی-علیه السلام-، ورود و خروج صادقانه از حضرت محمد- صلی الله علیه و آله و سلم- و… که شامل معانی و مفاهیم والا و معرفت بخش است که در نتیجه، بر پیشرفت تمام جنبه های زندگی انسان اثرهای مثبتی هم چون دفع بلا، هدایت و توفیق انسان، خشوع به درگاه الهی و… می گذارد.
كليد واژه ها: ادب ،دعا، استجابت.

تحقيق پايانی سطح دو (كارشناسي)

حوزه علميه الزهرا(عليها السلام)
شهرستان شيراز

دعا
از دیدگاه آیات و روایات

استاد راهنما:
سرکار خانم آبخیز

محقق:
لیلا کیانی
زمستان 1386

چکیده:

در اين پژوهش به بررسي مسأله «دعا از ديدگاه آيات و روايات» پرداخته شده است. دعا صحبت عاشقانه با معبود بي نياز است. حقيقت دعا چيزي جز نزديكي به او نيست. در كتاب و سنت از دعا به عنوان عبادت ياد شده است. در واقع فلسفه دعا، فوايد و آثار دنيوي و اخروي دعا، آداب قبل، همراه و بعد از دعا، اقسام دعاهايي كه در قرآن آمده است، اسباب تسريع در استجابت دعا، موانع استجابت دعا و دعاهايي كه از بعضي از افراد در بعضي حالات خيلي زود به استجابت مي رسد از جمله اهداف انتخاب اين موضوع به شمار مي رود.
دعا انسان را از تاريكي نجات مي دهد و به رستگاري مي رساند. مغز عبادت و برترين عبادت دعاست، قضاي حتمي و بلا را مي توان با دعا برگرداند.
منابع مهمي كه در اين پژوهش به كار رفته است: بحارالانوار تأليف محمد باقر مجلسي، آيين بندگي و نيايش تأليف احمد بن فهد حلي، اصول كافي تأليف محمد بن يعقوب بن اسحاق رازي كليني، تفسير الميزان تأليف محمد حسين طباطبائي، ميزان الحكمه تأليف محمد مهدي ري شهري، دعا عامل پيشرفت يا ركود تأليف محمد مصطفوي كرماني دعا و توسل تأليف سيدعلي محمد دستغيب مي باشد و روش كار نيز به صورت فيش برداري و روش كتابخانه اي مي باشد.
در كل نتايجي كه از مطالعه ي اين تحقيق به دست مي آيد اين است كه:
دعا شرايطي دارد و بي مقدمه و بدون شرايطي كه مقدمه دعاست نمي توان به اجابت آن رسيد دعا را بايد با نام و مدح و ثناي خداوند، صلوات، توبه و انابه، تضرع و ابتهال شروع كرد و با صلوات به پايان رساند.
براي اينكه احتمال اجابت دعا و سرعت برآورده شدن آن را بيشتر كنيم بايد به مكان ها و زمان هايي كه در روايات، در زمينه ي دعا به آنها سفارش شده، توجه كنيم.
شرايط و موانع دعا نيز در اجابت يا عدم اجابت دعا تأثير بسزایي دارد. با ايجاد شرايط و رفع موانع دعا مي توانيم به مستجاب شدن دعاي خود اميدوارتر باشيم.
هنگامي كه دعا مستجاب شد مواظب باشيم كه غرور به سراغمان نيايد و اگر دعا مستجاب نشد مأيوس نشويم و بدانيم كه خداوند مصلحت بندگانش را بهتر از خود آنها
مي داند و توجه داشته باشيم كه هيچ گاه دعا كردن را فراموش نكنيم تا به موقع نياز و دعا كردن، خداوند و ملائكه بيگانه به صدايمان باشند و صدايمان را نشنوند.
اگر انسان از شرايطي كه لازمه دعا كردن است بي اطلاع باشد و آن شرايط را رعايت نكند و در ضمن به مقصود و مطلوب خود در دعا نايل نشود ممكن است بر اثر عدم وصول به مقصدش باعث نوعي بدبيني و عدم اعتماد نسبت به خداوند شود.
پس با رعايت كردن شرايط دعا مي توان به استجابت دعا اميدوارتر بود و به بركات و لذائذ مناجات و ارتباط با خدا رسيد.
واژگان كليدي: دعا، استغاثه، شرايط، موانع، مناجات، حاجت، استجابت، مستجاب، نياز، عبادت

خلود در جهنم

استاد راهنما:
حجه الاسلام والمسلمین یوسفعلی

استاد داور:
جناب آقای طلعتی

تهیه و تنظیم:
زهرا نوروزی

تابستان 1390

چکیده:
بی شک میان جرم و جریمه همیشه تناسبی برقرار است.هرقدر جرم سنگین تر باشد مجازات آن نیز سنگین تر است. این مجازاتهای قراردادی است ولی در آثار وضعی و طبیعی انسان مسأله طوری است که گاه انسان بر اثر یک لحظه سهل انگاری گرفتار عارضه ای می شود که قابل جبران نیست. از آیات قرآن نیز به خوبی استفاده می شود که گروهی به علت انجام برخی گناهان در عذاب ابدی خواهند بود و در دوزخ مخلدند و خلود به معنای همیشه ماندن و جاودانگی در عذاب است. در آیات قرآن و روایات ائمه علیهم السلام مکرر از عذاب جاودان یاد شده و اسباب و عواملی را باعث خلود از جمله: کفر، شرک، نفاق، ارتداد، تکذیب آیات خدا و دشمنی و نافرمانی کردن از دستورات خدا و پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم و … البته درباره ی مخلدین در آتش با دقت در آیات و روایات معلوم می شود، آن چه قدر مسلم است که در آتش دوزخ مخلدند کفار و بی ایمان ها هستند. اما همه معصیت کاران، مخلد در جهنم نیستند، مگر این که گناه آن چنان عظیم باشد که انسان را به کفر و ترک ایمان بکشاند یا سبب شود که، شخص بی ایمان از دنیا برود وگرنه صرف ارتکاب گناه با وجود ایمان باعث خلود در جهنم نمی شود.
همچنین مسأله ی خلود و ابدیت، تنها در رابطه با عذابهای جهنم نیست بلکه این واژه در رابطه با نعمت های بهشتی نیز به کار رفته و نعمت های بهشتی نیز ابدی و دائمی هستند، لکن خلود و دوام در نعمت های الهی مسأله ساز نیست، زیرا لطف خدای بی نهایت بود و مؤمنین می توانند بی نهایت مشمول عنایت او باشند. پس ایرادگیری ها در محور ابدیت عذاب است که خلود و ابدیت را چون گناه محدود است با عذاب جاودان مخالف و با عدل خدا ناسازگار می دانند. البته این از راه پذیرفتن تجسم اعمال و تکوینی بودن کیفرهای اخروی که نتیجه طبیعی اعمال است قابل پاسخ است. اشکالات مطرح شده هیچ یک با ظواهر آیات و روایات سازگار نیست لذا علمای اسلامی اشکالات و توجیهات مخالفان را مردود دانسته و هم جهنم و هم عذاب را ابدی دانسته اند و آن را نه منافی با عدالت خدا دانسته و نه معارض با لطف الهی.
کلیدواژه: خلود- جهنم-کفر- شرک- نفاق

حوزه علمیه الزهرا (س) شیراز
شهرستان شیراز
پایان نامه سطح 2 (کارشناسی)

عنوان:
حقیقت شیطان از منظر قرآن کریم

استاد راهنما:
سرکار خانم رنجبر

استاد داور:
جناب آقای طلعتی

پژوهشگر:
پریسا ایمانلو قراچه

پاییز 92

چکیده
انسان موجودی است مختار و آزاد و می تواند در انتخاب مسیر خویش یکی از راه خیر و شر را انتخاب کند، اگر راه خیر مستقیم را برگزیند به سعادت و رستگاری نائل می گردد و اگر راه شر را انتخاب کند خود را به هلاکت و نابودی می افکند و در این مسیر شیطان ابزارها و دام های متعددی دارد چنان کارهای خود را بر آدمیان زینت می بخشد که گویی همان راه درست است.
دام های شیطان بر اساس روحیات و اعتقادات افراد متفاوت است و برای همه افراد بشر یکسان عمل نمی کند از جمله ابزارها و دام هایی که شیطان برای اغوای افراد انجام می دهد وسوسه ها و القائات، زن، شراب، طلا، نقره و پول، ایجاد فراموشی در انسان، هواپرستی و….
از جمله راه های مقابله با ابزارها و دام های شیطان توکل، ذکر و دعا، استعاذه، بندگی و اخلاص و …. و همچنین آشنایی با فرقه ی شیطان پرستی که امروزه در حال گسترش است که آن ها با چه علل و عواملی انسان ها را به سمت خود می کشانند و حال با چه راهکارهایی می تواند با این گروه مقابله کرد.
واژگان کلیدی: ابلیس، وسوسه، عوامل، توکل و ولایت.

حضرت سليمان عليه‌السلام در قرآن ، روايات و عهدین

استاد راهنما:
حجه الاسلام و المسلمین دکتر سامی
استاد مشاور:
حجه الاسلام و المسلمین دکتر ذاکری

استاد داور :
آقای طلعتی

تهیه و تنظیم :
مريم فرهنگ

تاريخ دفاع :
تابستان 1390

چكيده
حضرت سليمان عليه السلام يكي از انبياي مقرب درگاه الهي ميباشد. آن حضرت مانند پدر بزرگوارشان حضرت داود عليه السلام داراي خصوصيات اخلاقي بودند كه توانستند بدان وسيله به درجات رفيع قرب الهي نائل آيند. نعم العبد بودن، اوابيت، خلق نيكو، شكر‌گذاري براي نعمات الهي و كفران نعمت ننمودن و …، از خصائصي است كه به ايشان سير صعودي داد. اما از نظر عهدين، آن خلق عظيم كه ما به او نسبت مي دهيم كاملاً بي اساس و بيهوده است. عهدين، نسبت هاي ناروا و بي جايي به ايشان ميدهد كه البته در كتب اسلامي با ادله قوي، اين تهمت ها از دامان پاك آن حضرت و پدر و مادر بزرگوارش، پاك ميشود. در قرآن كه كتاب الهي، مسلمانان است، آيات فراواني در مورد حضرت سليمان، آورده شده و تفاسير بسياري بر آن نوشته شده است. اين آيات نشان دهنده آن است كه حضرتش، قدرت هاي فراواني در اختيار داشتند اما اين قدرت ها، ايشان را از مسير تمامي پيامبران الهي، جدا نكرد، بلكه به كمك آنها توانست همگان (از جمله ملكه سبا) را به سوي حق راهنمايي كند. در مورد آيات قرآن، بهانه جويان، شبهاتي آفريده اند كه البته عالمان اسلامي به تمامي آنها جواب محكم داده اند. در مورد حضرت سليمان عليه السلام روايات فراواني نيز آورده شده است كه يقين ما را درباره سرشت پاك آن حضرت دو چندان مي نمايد.
كليد واژه‌: قرآن ، تورات ، سبأ، یمن ، بلقیس ، سلیمان ،هدهد

حضرت زهرا؛همسری نمونه

استاد راهنما:

سر کار خانم غفار نیا

استاد داور:

سر کار خانم فلاح زاده

پژوهشگر:

فاطمه عزیزی

چکیده
بخش مهمی از تاریخ را ، زندگانی سراسر نور پیامبر رحمت وائمه معصوم علیها السلام و مادر بزرگوار شان زهرای مرضیه (علیها السلام) تشکیل می دهد که بسیار آموزنده و پر معناست ، و می تواند الگویی باشد برا ی همه کسانی که در مسیر زندگی خود به رشد وکمال می اندیشند . فاطمه زهرا (علیها السلام ) کسی است که زندگانیش مورد رضایت پروردگار بوده و حیاتش ، الگویی برای هر زن مسلمان بلکه هر انسان با ایمان در هر زمان و مکان است .
ایشان استمرار اسوه حسنه هستند ؛ اسوه گری سیره اوچنان در اوج یگانگی است که مولای عد ل گستر جهان مهدی موعود (عج) می فرماید : «فی ابنه رسول الله (صلی الله علیه و آله ) لی اسوه حسنه ».
او بانویی ست که پدر بزرگوارش حبیب خدا و مادر مهربانش حضرت خدیجه (علیها السلام ) اولین زن مسلمان است . ایشان نه سال داشت که بسیاری از ثروتمندان عرب برای خواستگاری او به رسول الله (صلی الله علیه و آله ) مراجعه می کردند . امام رسول خدا (صلی الله علیه و آله ) که آنها را همتا با دخترش نمی دید می فرمود: در این باره منتظر فرمان الهی هستم . او معصوم است و معصوم را جز معصوم کفو و همتایی نیست ؛ ایشان به فرمان الهی تنها دخترش را به همسری امیر المومنین علی (علیه السلام) در آورد .
او همسری مهربان ودلسوزبرای مولی و مصداق کامل آیه ….لتسکنوا الیها …بود . کارهای خانه را خودش انجام می داد به گونه ای که دستانش از شدت کار پینه بسته بود ؛ همسرش را بسیار دوست می داشت و در همه صحنه ها یار و یاور او بود .
مولی علی (علیه السلام ) هنگامی که با مشکلات و سختی های روزگار مواجه می شد و آزار و اذیت نا مردمان بر او فشار می آورد به سوی خانه می رفت تا لحظه ای با همسرش بنشیند ، زیرا لحظه ای با او بودن ، تمام غمها و غصه هایش را به شادی مبدل می ساخت .
حتی زمانی که جاه طلبان و هواپرستان که اسلام را از مسیر اصلی و حقیقی آن به انحراف کشانده بودند و علی رغم دستور صریح قرآن و توصیه های پیغمبر ( صلی الله علیه و آله ) با خاندان وبازماندگان آن جناب رفتار ستمگرانه ای داشتند و در واقع زحمات و مساعی پیغمبر را نادیده می گرفتند . و از هوا های نفسانی پیروی می نمودند .زهرا (علیها السلام ) که بیش از همه احساس مسئولیت می کرد ناچار بود زبان به اعتراض بگشاید و تا حد توانایی در برابر اعمال ننگین آنان مبارزه کرده و توده های مردم را با حقیقت امر آشنا سازد و از مولی و ولی امرش دفاع کند که در یورش وحشیانه دزدان حکومت به خانه اش به سختی مجروح شد و پس از چند روز به شهادت رسید .
کلید واژه ها : فاطمه ، زهرا ، همسر ، الگو، اسوه ، سبوی ، قطیفه ، قدوه ، کیاست ، عقیقه ،رایحه .

حوزه علميه الزهرا(عليها السلام)
شهرستان شيراز

تحقيق پايانی سطح دو (كارشناسي)

حسابرسي در قيامت

استاد راهنما
سركار خانم غفارنيا

استاد داور
سركار خانم

پژوهشگر
صديقه غلامپور

تابستان 1388

چكيده

بررسي دقت و عظمت به كار رفته در جهان آفرينش اين حقيقت را به اثبات مي رساند كه آفرينش هدف بزرگي دارد و انسان خود را نيازمند بقا مي بيند زيرا كه نظام موجود اين جهان براي انسان و انسان براي تكامل و لقاءالله و رسيدن به پاداش و كيفر اعمال در روز رستاخيز آفريده شده است. از طرف ديگر اگر روز حسابي در كار نباشد، ميان مصلح و مفسد تفاوتي نخواهد بود و چنين امري با عقل و عدالت سازگار نمي باشد. پس براي تحقق مفهوم عدالت، حيات ديگري لازم است تا حساب پاكان از بدكاران جدا شود و اين امر با دريافت نامه اعمال و برپايي ميزان در دادگاه عدل الهي انجام مي شود.
اگر انسان معتقد باشد كه روزي به همه اعمال، اخلاق و عقايد او رسيدگي مي شود، خود را هر آن در برابر محكمه عدل الهي حاضر مي بيند زيرا كه توجه به اصل معاد و جزئيات روز حساب، در روح انسان اثر سازنده اي مي گذارد و نيروي باز دارنده اي در مقابل گناهان و مفاسد اخلاقي ايجاد مي كند به گونه اي كه او را به راه مستقيم هدايت مي كند و به سر منزل سعادت مي رساند.
به همين جهت نياز به بررسي نامه اعمال، ميزان، محكمه عدل الهي و موضوعات حسابرسي مي باشد كه در بخش هاي اين پژوهش، تنظيم و ارائه مي شود. مهمترين كتب مورد استفاده اين نوشتار، كتاب پيام قرآن جلد ششم نوشته ناصر مكارم شيرازي كتاب شاهدان اعمال در قيامت نوشته حميد محمدي را دو كتاب انسان از حشر تا دادگاه قيامت نوشته نعمت الله صالحي حاجي آبادي مي باشند. روش اين پژوهش براساس نگرش كاربردي و براساس راهكار، كتابخانه اي از نوع نوشتاري و براساس راهبرد، توصيفي مي باشد.
كليد واژه: نامه اعمال – ميزان – حسابرسي – حسابرس – حاكم – نعمت – حقوق – نيّات – بدعت ها.

تحقيق پاياني سطح دو (كارشناسي)

حالات گناهکاران در جهنم

استاد راهنما
سركار خانم صادق

استاد داور
جناب آقای طلعتی

پژوهشگر
سمیه محمدی

بهار1391

چکیده

آخرت گرایی و اعتقاد به روز واپسین از مهم ترین عوامل تأثیر گذار در تربیت و رشد فضائل اخلاقی و انسانی در جامعه است. هزار و دویست آیه از قرآن در رابطه با معاد و جهان پس از مرگ است.
اگر انسان به امر مولای خویش گردن ننهد مستوجب عذاب الهی می شود، خلاف امر پروردگار عمل کردن همان گناه و مخالفت می باشد که گناه به صغیره و کبیره تقسیم می شود، اگر کسی گناه صغیره را تکرار کند چون شک حرمت الهی انجام داده در واقع گناه صغیره او به گناه کبیره تبدیل می شود.
گناه آثار در دنیابر زندگی انسان می گذارد آرامش را از انسان سلب می کند، مانع استجابت دعا می شود، آثاری هم در آخرت دارد مانند اینکه نور ایمان را از انسان می گیرد و اعمال نیک انسان را پاک می کند، نتیجه و اثر گناه در آخرت همان جهنم و آتش است که جهنم کانون قهر و غضب الهی است، در جهنم همه چیز رنگ و بوی عذاب دارد حتی غذای گناهکار که زقوم، ضریع از جمله غذاهای جهنمیان است، لباس آنها از آتش شعله ور است، جهنمیان در هنگام ورود به جهنم با خفت و خواری روبرو می شوند که می خواهند تقصیرها را به گردن شیاطین بیندازند، اما فقط خود را کوچک و خواری کنند، نه تنها جسم گناهکار عذاب می بیند بلکه روح او هم در رنج و عذاب است و با غم و اندوه فراوانی روبرو می شود، غم و اندوه جانکاه و حسرت و اندوه فراوان.
برخی از گناهان هستند که گناهکار را اهل خلود در جهنم می گرداند که از جمله ناامیدی از رحمت الهی است که فردی که از رحمت الهی ناامید شود و تا در دنیا وقت توبه دارد غفلت کند و بعد هم با کوه باری از گناه از دنیا برود تا ابد در آتش و عذاب می ماند. اما برخی از گناهان بعد از مدتی که رنج و عذاب را کشید پاک می شود و وارد بهشت و سعادت می گردد.

کلید واژه: عصیان، سقر، جهنم، گناه، گناهکار، گناه صغیره، گناه کبیره، خالد.

تحقيق پايانی سطح دو (كارشناسي)

حوزه علميه الزهرا(عليها السلام)
شهرستان شيراز

تزکیه نفس در قرآن

استاد راهنما:
سرکار خانم محسنی

استاد داور:
سرکار خانم فلاحزاده

محقق:
حمیده اسماعیل نژاد شیرازی

زمستان 89

چكيده

مسئله خودسازي در قرآن كريم با عنوان «تزكيه نفس» به معناي پاك نمودن و تطهير خود از آلودگي ها و سپس آراستن خود به فضايل و ملكات اخلاقي مطرح شده است كه گاه از آن تعبير به «تهذيب» نيز مي شود. واژه تزكيه در عين اين كه ابايي ندارد تا هم در مورد جنبه روحاني و هم جسماني به كار رود و ليكن در قرآن فقط در مورد نفس و روح و جنبه هاي معنوي انسان به كرا رفته است. موضوع تزكيه نفس آن قدر مهم بوده كه هدف ارسال پيامبران قرار گرفته و خداي متعال در اين باره بر بندگانش منت نهاده است. شخصيت فردي و اجتماعي، سعادت يا شقاوت دنيوي و اخروي انسان به اين موضوع بستگي دارد كه چگونه خويشتن را ساخته و مي سازد. از اين رو در تعاليم ديني سفارش زيادي به تزكيه و تهذيب نفس خصوصا در ايام جواني شده و حقيقت تزكيه و تهذيب نفس در قرآن و روايات معصومين (ع) به خوبي روشن شده تا انسان هاي طالب و مستعد و مشتاق با آگاهي و شناخت مراحل خودسازي و تزكيه نفس را يكي پس از ديگري طي كنند و به سعادت دنيوي و اخروي رهنمون گردند. اين پژوهش در پنج بخش پس از بيان كلياتي راجع به تحقيق، مفهوم تزكيه نفس و اهميت آن، اقسام و مراحل، عوامل و موانع، آثار دنيوي و اخروي تزكيه، را مورد بررسي قرار مي دهد. روش اين تحقيق بر اساس نگرش كاربردي، بر اساس راهبرد توصيفي و بر اساس راهكاركتابخانه اي است.
نوع منابع مورد استفاده در اين تحقيق، كتب تفسيري و اخلاقي مانند تفسير نمونه، الميزان، نور، چهل حديث حضرت امام (ره) خود سازي و تزكيه و تهذيب نفس ابراهيم اميني مي باشد.
خداي را سپاس كه نعمت های بی شمارش را بر بندگان ارزاني داشته و با ارسال نعمت انبياء (ع) راه خود سازي و پرورش و تكميل نفس را به انسان ها آموخته تا چراغ پر نور معرفت را در سايه آن در قلب خود روشن نمايد و به كمال حقيقي و وصال حضرتش دست يابند.
كليد واژه: تزكيه، تهذيب، نفس، جهاد.

مدرسه علمیه الزهرا (سلام الله علیها) شهرستان شیراز
تحقیق پایانی سطح دو (کارشناسی)

موضوع:
بررسی مفهوم حیا و جلوه های آن در زندگی فردی

استاد راهنما
سرکارخانم زارعی

استاد داور
جناب آقای طلعتی

پژوهشگر
مریم بنائی

شهریور 1392

چکیده
حیا یعنی محدودیت و در تنگنا افتادن نفس در ارتکاب محرمان شرعی، عقلی و عرفی از ترس نکوهش و سرزنش. بنابراین شرم از آنچه به لحاظ شرعی و عقلی و عرفی، قبیح نیست، حیا نبوده بلکه حماقت است و از حیای مذموم به شمار می¬آید. نباید حیا را با مفاهیم نزدیک به آن خلط نمود؛ چرا که حیا، اعم از تقوا، ادب و عفت بوده و تفاوت بنیادی با خجالت و کم¬رویی دارد. به بیان دیگر از آن¬جا که تقوا به معنای اجتناب از قبیح شرعی است و ملکه¬ی باز¬دارنده ی ادب، حیا است و ثمره ی حیا، عفت است ، حیا اعم از آن¬ها می¬باشد و چون حیا، ملکه¬ای بازدارنده و کنترل کننده¬ای ارادی است با کم¬رویی که از ضعف روحی نشأت می¬گیرد، متفاوت است. هر چند گاهی، حیای حمق را همان خجالت معرفی می¬کنند ؛ زیرا حیا در یک تقسیم¬بندی به حیای حمـق و حیای عقـل تقسـیم می¬شود. حـیا به عنوان یکی از فضایل اخلاقی که سایر فضـایل را در زیر مجموعه¬ی خود دارد، در روایات از جایگاه رفیعی برخوردار است. تا آن¬جا که ملازم عقل، نشانه ی ایمان، میزان سنجش اعمال و … معرفی شده است. بنابراین اگر کسی بخواهد به مراتب بالای ایمان دست یابد بایـد ملکه¬ی حیا را در تمـام ابعاد زنـدگی خود جاری کند. فـرد با¬حـیا همه ی زندگی او تحت-الشعاع حیا است. یعنی گفتار او اعم از سخن گفتن، شوخی کردن، تذکر دادن و سؤال کردن بر محور حیا است. چنین کسی شنیده¬هایش بر معیار حیا است و از اصوات ناهنجار بیزاری می¬جوید؛ در راه رفتن و خوابیدن با وقار و متین است و در پوشش خود موازین حیا را رعایت می¬کند و در خلوت از خود و خدای خود حیا می¬کند و از هر پندار قبیح و فعل قبیح که در حضور دیگران از آن دوری می¬کند در خلوت هم مرتکب آن نمی¬شود و در نهایت چنین فردی به بالاترین مراتب حیا، که حیا در مقابل خداوند است، نائل می¬آید و در تک تک گفتار و اعمال خود نسبت به خداوند، حیا و ادب را رعایت می¬کند.

کلمات کلیدی : حیا ، وقاحت

حوزه علمیه الزهرا (س) شیراز
شهرستان شیراز
پایان نامه سطح 2 (کارشناسی)

عنوان:
بررسی سنت های الهی اجتماعی
از دیدگاه قرآن کریم

استاد راهنما:
سرکارخانم بانشی

استاد داور:
جناب آقای طلعتی

پژوهشگر:
مژگان خلف زاده

زمستان 92

چکیده
یکی از موضوعاتی که در جامعه شناسی امروز مورد بحث است مسأله قانون مند بودن جامعه است، از دیدگاه اسلام جامعه دارای قانون می باشد واژه خاصی که در متون اسلامی برای تعبیر و قانون مندی جامعه بکار برده می شود. واژه خاصی که در متون اسلامی برای تعبیر و قانون مندی جامعه بکار برده می شود واژه «سنت» است.«سنت در قرآن» از نظر مفسران، عبارت از رفتارهایی است که خداوند به صورت مستمر در مورد عالمیان و آدمیان انجام داده و می دهد؛ بررسی پرداختن به این سنن از اهمیت ویژه ای برخوردار است زیرا اگر جوامع بشری از قوانین حاکم بر جوامع آگاه نباشند نمی توانند زمینه را برای رشد خود آماده کنند. سنن الهی دارای ویژگی هایی می باشند از جمله: عدم تنافی سنت با اصل علیت و عدم تنافی سنت ها با اراده انسان و غیره. سنت های الهی به دو دسته تقسیم می شوند که شامل سنت های مخصوص اهل باطل و سنت های مخصوص اهل حق می باشد. پس از اینکه انبیاء الهی پیام و دعوت خدای متعال را به گوش انسان ها رساندند، و زمینه و وسایل آزمایش آدمیان فراهم گشت، مردم به اختیار خود، راه حق و خیر یا باطل و شر را در پیش می گیرند، اما کسانی که راه باطل را در پیش گرفتند مشمول سننی از سنت های خداوند می شوند از جمله«سنت اضلال»، «سنت استدراج»،«سنت امهال»،«سنت استیصال»،«سنت سلب نعمت»، «سنت تزیین اعمال». مقصود از سنت اضلال، اضلال کیفری است نه اضلال ابتدایی که این اضلال کیفری نیز نشان اختیار انسان می باشد، «سنت استدراج» که در آن نقمت ها در غالب ظاهر فریبنده نعمت ظاهر می گردد و سبب غفلت گشته و رفته رفته باعث هلاکت انسان می گردد؛ استدراج دارای ویژگی هایی نیز می باشد از جلمه توالی نعمت، دفعی بودن عذاب، مخفی و پنهانی بودن آن، برخورداری نعمت ها همراه با اضطراب، همچنین برای جاری گشتن این سنت یک سری عواملی لازم می آید.تکذیب پیامبران و رسولان الهی، و آیات الهی استهزاء آیات الهی، فسق و فجور و رواج آن. اما کسانی که در مقابل هدایت و دعوت الهی راه حق در پیش می گیرند نیز مشمول سننی از سنت های الهی می شوند که شامل «زیادت هدایت»، «سنت برکات و سنت پیروزی حق بر باطل» است. منظور از هدایت خاص خداوند است یعنی خداوند قلب افراد مومن را نورانی می کند و اطاعت خود را بر آنان آسان می گرداند. هدایت خود دارای اقسامی می باشد، هدایت از جمله مطلق و مقید بودن که شامل دو قسم است هدایت ملق و هدایت مقید. از جهت دامه و فراگیری که شامل 4قسم است هدایت اعم، عام، خاص، اخص، از جهت تقدیم و تأخر که شامل 4قسم می باشد، هدایت عمومی ، تشریعی، توفیقی، ایصال.«سنت برکات» نیز بر اثر سپاس گذاری بندگان جاری می گردد لذا بین ایمان و تقوا و با نزول برکات پیوند و تلازم وجود دارد.حکمت همه سنت های الهی نیز مربوط می شود به جانشین شدن ایمان به جای کفر و حاکمیت حق و حقیقت و درنهایت اجرای «سنت پیروزی حق بر باطل» و وراثت زمین توسط مؤمنان.
کلیدواژه: سنت، قرآن، قانون، حق، باطل.

بررسی تطبیقی آیات جنین در قرآن و علوم نوین

استاد راهنما:
سرکار خانم علوی

استاد داور:
سرکار خانم فلاحزاده

محقق:
سمیه جوکار

زمستان 89

چکیده

يكي از زيباترين و شگفت انگيزترين مراحل خلقت انسان دوران جنيني است . دوراني كه اسرار زيادي را در خود نهفته دارد . نتيجه ي پيوند زيباي دو انسان لقاح اسپرم در مرد و اوول در زن و تشكيل نطفه است . نطفه ي ناچيز و پست كه حيات دارد و به همراه خود هزاران ژن را حمل مي كند . نطفه اي كه در آغاز هيچ گونه شكل ، اندام و دستگاه مخصوصي ندارد با سرعت عجيبي هر روز در رحم كه قرارگاه امن الهي است نقش و شكل تازه اي به خود مي گيرد ؛ به گونه اي كه بعد از مدتي توده ي سلولي را تشكيل مي دهد كه تغيير در آن فصل جديدي از آفرينش را آغاز مي كند و زيباترين جلوه هاي عظمت خداوند را به نمايش مي گذارد .
جوانه هاي دست و پا ، صورت ، اعضاء و اندام هاي ديگر بدن شروع به رشد مي كند و دستگاه هاي مختلف بدن ساخته و پرداخته مي شوند . روند ايجاد ادامه دارد به گونه اي كه در چهارماه نخست بارداري همه ي اعضاي بدن به وجود مي آيد .
اما مهم ترين عنايت خداوند بر انسان و فصل برتري انسان و ديگر موجودات زماني است كه خداوند شعور و كمال اشرف مخلوقات را در جنين به وديعه مي گذارد . جنين مي فهمد ، مي شنود ، مي خورد ، مي بيند و از همه مهم تر درك مي كند .
پنج ماه آخر بارداري در حقيقت دوران تكميلي است و همه ي آنچه كه در چهار ماه اول جوانه زدند در پنج ماه بعد تكامل مي يابد به گونه اي كه در زمان تولد نوزاد با تمام ويژگي هاي يك انسان به وجود مي آيد . از همين روست كه خداوند در قرآن كريم بارها به انسان توصيه مي كند كه در بدو خلقت خويش بنگرد. در اين كه زكجا آمده ، براي چه آمده و به كجا خواهد رفت ، تفكر كند، چرا كه خودشناسي مقدمه اي براي خداشناسي است . به واقع مي توان گفت اگر هر انساني خودش راخوب مي شناخت كه چگونه از همان بدو تولد مورد عنايت خداوند است بيشتر به مقصد و مقصود خويش توجه داشت و بهتر طي طريق مي كرد .
گذر دانشمندان و صاحب نظران عرصه ي دين و علوم پزشكي در اعصار مختلف گوياي اين مطلب است كه انسان هميشه مي خواسته زواياي پنهان زندگي خود را دريابد و به فهم دقيقي از اسرار برسد . از طرفي زماني كه به زيبايي ها و ظرافت ها هستي رسيد حقيقتاً خدا را درك مي كند و زبان به عجز در برابر خداوند مي گشايد . قرآن به عنوان كتابي كه مورد قبول همه است و از طرفي حقايق و اسرار زيادي را در قالبي عميق و بي بديل به بشر عرضه مي دارد مي تواند پايه و اساس براي شناخت قرار گيرد . تأليف صدها كتاب و مقاله در عرصه ي تحولات دوران جنيني و تعابير قرآن گوياي اين مطلب است كه آنچه علم امروز مي گويد نه تنها در تعارض با آيات قرآن قرار نمي گيرد بلكه علوم امروز فقط پرده از اسرار و حقايقي برمي دارد كه صفحات قرآن در خود جاي مي دهد . در حقيقت قرآن و علم بر هم منطبق و مويد يكديگرند .

واژگان كليدي : نطفه ، علقه ، مضغه ، صلصال ، حمامسنون ، سلاله ، ماء مهين ، ماء دافق ، صلب، ترائب ، مني

بررسی آثار شکر و پیامدهای
کـفران نعمت از دیـدگاه آیات و روایـات

استاد راهنما
سرکار خانم غفارنیا

پژوهشگر
فاطمه کاظمی نژاد

بهمن 1388

تحقیق پیش رو با عنوان آثار«شکر و پیامدهای کفران نعمت در قرآن و روایات» انجام شده است.
«شکر» از موضوعات مهم اخلاقی می باشد که آیات مربوط به آن در قرآن مجید بسیار است و شاید بالغ بر هفتاد آیه شود، جالب اینکه صفت شکرگزاری به عنوان یکی از اوصاف پروردگار در بعضی آیات آمده است.
«شکر» در لغت: کشف و اظهار سپاس است و در اصطلاح : به معنی قدردانی از نعمت دهنده است خواه به زبان باشد یا در عمل ، و مقصود آن است که انسان بداند نعمت ها ،همگی از جانب خداست و واسطه ها مسخّر اراده او هستند.
شکر، افضل منازل اهل سعادت و عمده توشه مسافرین به عالم نور و بهجت است و در واقع، شکر گزاری، سبب پیوند دلها و استحکام رشته های محبت در جامعه انسانی می شود.
در حالی که ناسپاسی ،بی اعتنایی به نعمتها و تحقیر و تضییع آنهاست،که پیوندها را قطع می کند و جامعه انسانی را به جهنم سوزانی از کینه و عداوت و بدبینی تبدیل می کند.
برای بررسی موضوع شکرگزاری و کفران نعمت از کتب اخلاقی ،تفسیری و روایی استفاده شده است.
این نوشتار در 5 بخش تنظیم شده است که عبارتند از :
بخش کلیات،مفهوم و فلسفه شکرگزاری ،اقسام شکر و درجات آن، آثار شکر نعمت وکفران نعمت و پیامدهای آن می باشد.
حاصل نوشتار حاضر این است که مقام شکر ،مقامی است بس رفیع که رضای پروردگار را به ارمغان می آورد و تنها اندکی از سالکان کامل به آن دست می یابند و این هدف، محقق نمی شود مگر به وسیله اینکه هر کدام از افراد جامعه ،خود را در قبال ارزشهای اخلاقی که یکی از آنها شکر گزاری می باشد مسئول بدانند.
واژگان کلیدی: شکر، شکور، سپاس، حمد، ثناء، سجده، نعمت ،منعم،مال، چاپلوس، رضا، کفر، کفران