برگزاری هشتمین جشنواره فارابی

ویژه تحقیقات علوم انسانی و اسلامی

تحقیق پایانی سطح دو (کارشناسی)

نقش حضرت خدیجه سلام الله علیها در تاریخ اسلام

استاد راهنما:
جناب آقای محمدی پیام

استاد داور:
سرکار خانم فلاح زاده

تهیه و تنظیم:
نرجس انصاری

زمستان 1389

چکیده:
در این تحقیق سعی شد تا زندگی و نقش حضرت خدیجه سلام الله علیها مورد بررسی قرار گیرد. این بزرگوار تلاش های زیادی برای اسلام انجام داد و از جمله نقش ایشان به حدی بود که در موارد حساس و گوناگون برای اسلام از مال و مقام خود گذشتند و تا آخرین توان خود از پیامبر صلوات الله علیه و آله واسلام دفاع نمودند.
از این رو روش انجام کار این تحقیق تاریخی می باشد و این تحقیق شامل چهار بخش است که بخش اول آن شامل کلیات روش تحقیق و بخش دوم آن بعد فردی زندگی حضرت خدیجه سلام الله علیها که شامل شناختی اجمالی و مختصر از زندگانی این بزرگوار است را بررسی قرار گرفته است، در بخش سوم بعد اقتصادی-اجتماعی زندگی حضرت خدیجه سلام الله علیها را تشریح شده است، و در آخر بخش چهارم بعد معنوی-عرفانی زندگی حضرت خدیجه سلام الله علیها را بیان شده است.
کلیدواژه: اسلام، شِعب، تاریخ، خدیجه

تحقيق پايانی سطح دو (كارشناسي)

نحوه الگوگیری از زندگی پیامبر
با رویکرد قرآن و نهج البلاغه

استاد راهنما
سرکار خانم بانشی

استاد داور:
سرکار خانم فلاح زاده

محقق
فاطمه توکلی

تابستان 1390

چکیده

عصر ظهور جامعه پیامبر در روزگار جاهلیت وضعیت نابسامانی داشت. وضعیت سیاسی جزیره العرب وضعیت اجتماعی- وضعیت اعتقادی آنها، زن در جزیره العرب، وضعیت علمی اعراب جاهلی در آن روزگار وضعیت اخلاقی اعراب جاهلی در جزیره العرب بسیار نامناسب بود و اعراب در تاریکی کامل به سر می بردند.
ادیان جزیره العرب از بت پرست تا یگانه پرستی وجود داشت برخی از مردم ستاره پرست و برخی فرشتگان و جنیان را به عنوان خدا انتخاب کرده و آنها را می پرستیدند.
در این روزگار خداوند انسان ها را به داشتن الگو ترغیب کرد و اهمیت و جایگاه آن را در اسلام تبینی نمود و سپس حجیت و اهمیت سیره پیامبر را بیان نمود و مردم را به الگوپذیری از پیامبر خاتم ترغیب کرد و ایشان را به عنوان اسوه و الگویی حسنه معرفی نمود.
سپس به مقامات و اوصاف پیامبر اکرم اشاره می فرماید خداوند در آیات قران از مقامات پیامبر نام می برد تا مشخص کند پیامبر خاتم برترین و کاملترین کسی است که می توان او را به عنوان اسوه و الگو معرفی و مشخص کرد و اینکه ایشان اوصاف سایر پیامبران را دار می باشد علاوه بر ان از اوصاف و ویژگی هایی بهره مند است که کسی به جز خداوند در آن اوصاف با پیامبر شریک نمی باشد و بعد از آن به یادآوری اسامی و اوصاف پیامبر اکرم می پردازد و خاطر نشان خواهد کرد که این اوصاف و القاب و اسامی که پیامبر که دارا می باشد به صورت اتفاقی به ایشان نرسیده است بلکه این اوصاف همگی هماهنگی کامل با رسالت ایشان و وظیفه ایشان برای رساندن این رسالت به مردم خواهد بود.
سیره شناسی رسول اکرم شاخه های فراوانی است که از آن می توان به سیره فردی که اعم از حفظ حدود الهی و ساده زیستی پیامبر، تعادل و میانه روی ایشان، زهد پیامبر اعظم، عبادت رسول اکرم اشاره کرد. از سیره اجتماعی ایشان می توان به موارد چون تربیت فرهنگی پیامبر اعظم- مساوات اجتماعی- عدم ظلم پذیری پیامبر. تلاش برای برپایی عدالت اجتماعی- حسن خلق ایشان نام برد.
از آن جایی که پیامبر در تمام مدت حکومت خود به بررسی مسایل سیاسی دست می زدند و تمام اقدامات ایشان را می توان از جمله سیره سیاسی ایشان به حساب آورد تنها به بررسی و رفتارشناسی پیامبر اعظم با منافقین پرداخته شده است و سیره تبلیغی ایشان، مشکلات تبلیغ و سختی های آن، شرایط مبلغ و ویژگی ها و روش های خاص پیامبر اعظم در تبلیغ دین اسلام پرداخته شده است.
باشد که با پیروی از سیره پور نور ایشان به سعادت دنیا و آخرت نایل شویم.

تحقيق پايان سطح دو (كارشناسي)

سيره سياسي در زمان امامت امام رضا عليه السلام

استاد راهنما
سركار خانم غفارنيا

استاد داور
سركار خانم فلاح زاده

پژوهشگر
رقيه اسماعيلي

بهار 1388

چكيده

آنچه در اين تحقيق مورد بحث و بررسي قرار مي گيرد سيره سياسي امام رضا عليه السلام، هشتمين پيشواي شيعيان مي باشد و از جمله اهداف اين تحقيق بالا بردن سطح بينش و آگاهي تمام كساني است كه خواهان حق و حقيقت هستند و دامنه آن شامل مختصري از مراحل زندگاني امام هشتم عليه السلام و اوضاع سياسي امام عليه السلام در عصر حكومت سه خليفه هارون و امين و مأمون و دعوت مأمون از امام رضا عليه السلام به مرو و عكس العمل امام عليه السلام در قبال پذيرش خلافت و ولايتعهدي و همچنين ثمرات حضور آن حضرت و آثار پذيرش ولايتعهدي توسط آن حضرت مي باشد.
نوع منابع مورد استفاده در اين تحقيق بيشتر كتابهاي تاريخي مي باشد از جمله ارشاد نوشت شيخ مفيد و ترجمه سيد هاشم رسولي محلاتي و منتهي الآمال تأليف شيخ عباس قمي، مروج الذهب تأليف ابوالحسن علي بن حسين مسعودي و زندگاني سياسي امام رضا عليه السلام تأليف جعفر مرتضي عاملي و بحارالانوار و…
روش انجام تحقيق براساس نگرش، توسعه اي و براساس راهبرد، توصيفي و براساس راه كار، كتابخانه اي مي باشد.
واژگان كليدي آن عبارتند از: امين، مأمون، هارون، سياست، حكومت، سيره، امامت، وليعهد، خلافت و امام رضا عليه السلام.

پایان نامه سطح 2 (کارشناسی)

موضوع :

سیره عملی امام جواد ‏ (ع)
استاد داور:
آقای لطیفی

استاد راهنما:
سرکارخانم فرهادی

پژوهشگر
رقیه نصیری

زمستان 90

چکیده

سیره درلغت به معنای شیوه ورفتاراست و در اصطلاح به معنای رفتار شناسی و شناخت اصول و روش هایی است که یک فرد صاحب اصول و روش در رفتار و کردار خود دارد.
خداوند متعال در قرآن کریم درمورد جانشینی وامامت تاکید کرده است و می فرماید:«اطیعوالله و اطیعوالرسول واولی الامر منکم…» از خداوند اطاعت کنید و از رسول خدا و اولی الامرایشان که همان امامان و جانشینان برحق پیامبر اکرم * هستند که پیامبر خودشان نیز در حدیثی یک به یک آن ها را تا مهدی موعود عجل الله تعالی فرجه شریف نام برده اند که بهترین نمونه و شخصیت برای انسان در زندگی هستند.
امامان برای شیعه منبع و معدنی هستند که آن ها می توانند کلیه اعمال و رفتار و وظایف خود را از این منبع دریافت کنند وخود را درهمه امور با ایشان منطبق سازند این یک اثر ثابت و همیشگی است و یکی از وظایف مسلمانان این است که به ایشان در رفتار و گفتار تأسی جویند و انسان بدون بهره گیری از الگو نمی تواند راه رسیدن به کمال الهی را طی کند و در ابعاد مختلف زندگی خویش نیازمند راهنمایانی است که تجسم عملی کمالات الهی باشند. یکی از این شخصیتها نهمین پیشوای شیعیان، امام جواد a می باشد که در سال 195 هجری قمری درمدینه چشم به جهان گشودند نام گرامیشان محمد صلوات الله علیه وسلم ولقب ایشان «جواد الائمه» می باشد. امام جواد ‏a دارای ابعاد فرهنگی، سیاسی، اجتماعی، اخلاقی، می باشند وچون عصر ایشان فشار سیاسی عباسیان زیاد بوده است وعمر امامت امام کم بوده است برای همین احادیث و کتابهای کمی در اختیارشیعیان قرار گرفته است. امام جواد ‏a در 8 سالگی به امامت رسیده اند و در 25 سالگی به شهادت رسیده اند.
کلید واژه ها : سیره، سیاست، اجتماع، امام، خلیفه، جواد(ع)
‏

تحقيق پاياني سطح دو (كارشناسي)

سیره سیاسی و اجتماعی امام حسن عسکری(ع)

استاد راهنما
جناب آقاي بهارسعدی

استاد داور
سركار خانم فلاح زاده

پژوهشگر
مرضیه شعبانی

پاييز 1389

چكيده

آنچه که در این تحقیق مورد بحث و بررسی قرار می گیرد سیره سیاسی، اجتماعی امام عسکری(ع) یادهمین پیشوای شیعیان می باشد و از جمله اهداف این تحقیق بالا بردن سطح بینش و آگاهی تمام کسانی است که خواهان حق و حقیقت هستند و دامنه آن که شامل، مختصری از زندگانی امام یازدهم(ع)، اوضاع سیاسی و اجتماعی امام(ع) در عصر حکومت خلفا و نقش سیاسی، اجتماعی ایشان در زمان خلفا می باشد.
نوع منابع مورد استفاده در این تحقیق از کتابهای تاریخی و غیره از جمله: سیره پیشوایان تألیف مهدی پیشوایی، با خورشید سامرا از محمدجواد طبسی، سیری در زندگی امام حسن عسکری (تاریخ چهارده معصوم(ع) از عباس قمی و کتابهای متعدد دیگر استفاده شده است.
از این رو روش انجام کار بر اساس نگرش ها، بنیادی و تاریخی می باشد و بر اساس راهبردها، توصیفی می باشد و بر اساس راه کارها، کتابخانه ای می باشد.
این تحقیق شامل پنج بخش باشد که فصل اول آن شامل کلیات روش تحقیق، بخش دوم آن شامل: مروری اجمالی بر زندگانی امام حسن عسکری(ع) و بخش سوم آن اوضاع اجتماعی حاکم بر عصر امام عسکری(ع) را در زمان خلفا تشریح می کند و بخش چهارم آن نیز سیره سیاسی عصر امام عسکری(ع) در مقابل خلفا را بیان می نماید و در آخر بخش پنجم که سیره اجتماعی امام حسن عسکری(ع) را بررسی کرده ایم.
و نتیجه ای که از این تحقیق به دست می آید این است که زندگی و چگونگی موضعگیریهای سیاسی- اجتماعی امامان معصوم، زمانی برای ما بهتر روشن می گردد که از شرائط خاص اجتماعی و سیاسی و فرهنگی زمان آن بزرگواران آگاه باشیم.
كليد واژه: سیره، سیاست، سیاسی، اجتماع، اجتماعی، امام، خلیفه، دین، حسن، عسکر، فرقه.

پايان‌نامه‌ي سطح دو (كارشناسي)

موضوع:
جامعه عباسی و سيره سياسي
حضرت موسي بن جعفر (علیه¬السلام)

استاد راهنما:
سركار خانم فلاح‌زاده

استاد داور:
جناب آقای یزدانی

محقق:
نجمه رضوي

تابستان 87

چكيده پژوهش:

در اين پژوهش سيره سياسي حضرت موسي بن جعفر (عليه السلام) بررسي خواهد شد اما از آن‌جا كه هر واكنش سياسي در نتيجه اتفاقات و مقتضيات آن زمان از تاريخ است. سيري گذرا در تاريخ اموي و عباسي براي همگان كاملاً روشن خواهد ساخت كه چرا امام كاظم (علیه السلام) به تقيه سفارش مي‌كنند، چرا مستقيماً دست به قيام نمي‌زنند، چرا اين‌قدر مورد ظلم و شكنجه قرار مي‌گيرند، در واقع حكومت عباسي كه برخلاف سلف خود كه آشكارا اسلام را تحقير مي‌كرد با فريب افكار عمومي و دايه انتساب به اهل بيت و پيامبر اكرم (صلی الله علیه و آله و سلم) روي كار آمد. در ابتدا با تحريك افكار عمومي و برگزاري جلسات مناظره، مكارانه قصد جمع آراي مردم و خراب كردن چهره ائمه اطهار (عليهم¬‌السلام) را داشتند اما با كياست و درايت ويژه امام صادق (عليه‌السلام) و بعد از آن امام كاظم (علیه السلام) بر همگان آشكار شد كه عباسيان نه تنها علاقه‌اي به امام ندارند بلكه حب‌ جاه و مقام و مال دنيا، آن‌ها را به قاتلين فرزندان امام علي (عليه‌السلام) تبديل كرده است. امام كاظم (عليه‌السلام) از طريق تشكيلات مخفي، داشتن ياران نفوذي در دستگاه حكومت، شجاعت در رسوا ساختن حكومت نامشروع عباسيان، حمايت مالي از علويان و شيعيان از طريق جمع‌آوري بيت‌المال توسط وكلاء و تربيت شاگردان بسيار، نقش مهمي در ابقا و اكمال مذهب جعفري ايفاء كردند. از نشانه بارز مبارزه ايشان با خلفاي عباسي، سال‌هاي متمادي زندان، شكنجه و تبعيدهاي متوالي است چرا كه اگر ساكت و آرام مي‌بودند اينقدر مورد آزار قرار نمي‌گرفتند.
كليد واژه‌ها: موسي بن جعفر (عليه‌السلام)- سيره- سياست- حكومت- خلافت- تاريخ- منصور دوانيقي- هادی عباسی- مهدي عباسي- هارون عباسي.

تحقيق پايانی سطح دو (كارشناسي)

سیره سیاسی- اجتماعي و فرهنگي امام سجاد (ع)

استاد راهنما
سركار خانم بانشی

استاد داور
سركار خانم فلاح زاده

پژوهشگر
طيبه خواجه

تابستان 1389

چكيده

از مهمرین ابعاد زندگی معصومین که راهشگای حل بسیاری از تشکیلات جوامع مسلمان می باشد بعد سیاسی و اجتماعی زندگی آنهاست که زندگی هیچ یک از ائمه خالی از این بعد نبوده، از سوی دیگر این تفکر که امام یک انسان ماورائی هست و نمی تواند الگوی ما باشد یک تفکر کاملاً اشتباه است و معصومین از جهات گوناگون الگوی سایرین هستند.
مهمترین ویژگی های جامعه زمان امام سجاد (ع)، فساد اخلاقی جامعه بود که دز دربار یزید به عامه مسلمانان سرایت کرده بود. از سوی دیگر در این دوران اهل بیت در انزوا و مظلومیت به سر می بردند و ترس از حکومت بنی امیه سبب دوری مردم از خاندان پیامبر شده بود.
خلفای زمان امام افرادی ظالم و ستمگر بودند و از میان آنها تنها عمربن عبدالعزیز اقدامات مثبتی انجام داد، ولی او نیز در هدف، تفاوتی با خلفای هم مسلک خود نداشت. در دوران امام سجاد، قیام های گوناگونی از جمله قیام توابین، شورش اهل مدینه و قیام مختار صورت گرفت. از میان این قیام ها، تنها قیام مختار با موفقیت نسبی همراه بود. البته امام با این قیام ها همکاری نکرد و دلیل ایشان این بود که امام معتقد بود باید منتظر به ثمر رسیدن ثمرات نهضت امام حسین در جامعه باشد. خطبه های امام سجاد (ع) در دوران اسارت عامل آگاهی بخشی به جامعه و بیداری مردم بود.
موضع امام در برابر خلفای ستمگر عصر خویش، بی اعتنایی نسبت به آنان و اعلام عدم مشروعیت خلافت آنان به طور غیر مستقیم بود.
مهم ترین فعالیت ها و مبارزات امام سجاد (ع) مبارزه فرهنگی و تبیین مسائل فرهنگی بوده است. امام برای رسیدن به این هدف از روش های مختلفی استفاده می کرد که از جمله آنها
می توان به بیان حقایق دینی در قالب دعا، بیان انحرافات فرقه های منحرف مانند غالیان، مشبهه و …، احیاء فقه شیعه و تبیین مساله امامت اشاره کرد.
برای بررسی این موضوع از منابع تاریخی، روایی استفاده شده است از جمله: بحارالانوار، کشف الغمه، الاغانی، جهاد امام سجاد (ع) و….
کلید واژه: سیره، سیاست، سیاسی، اجتماع، امام، سجاد، خلیفه، علی.

تحقیق پایانی سطح دو(کارشناسی)

مــوضوع:
سیـره سیاسی،اجتماعی امـام هادی(ع)

استاد راهنما:
آقای حجه الاسلام علی مرتضوی

استاد داور:
سرکار خانم فلاح زاده

تهیه و تنظیم:
خدیجه میرزایی دهنوی

زمستان 86

چکیده

آنچه که در این تحقیق مورد بحث و بررسی قرار می گیرد سیره سیاسی، اجتماعی امام هادی(ع) دهمین پیشوای شیعیان می باشد و از جمله اهداف این تحقیق بالا بردن سطح بینش و آگاهی تمام کسانی است که خواهان حق و حقیقت هستند و دامنه آن که شامل،مختصری از زندگانی امام دهم (ع)،اوضاع سیاسی،اجتماعی امام (ع) در عصر حکومت خلفا و نقش سیاسی،اجتماعی ایشان در زمان خلفا می باشد.
نوع منابع مورد استفاده در این تحقیق بیشترین آن کتاب های تاریخی می باشد از جمله تحلیلی از زندگانی امام هادی(ع) تألیف باقر شریف قرشی،منتهی الآمان،تألیف شیخ عباس قمی،مروج الذهب،تألیف ابوالحسن علی بن حسین مسعودی،تاریخ سیاسی اسلام ،دکتر حسن ابراهیم حسن،تاریخ طبری یا تاریخ الرسل و السلوک،تألیف محمد بن جریر طبری و کتاب های حدیثی از جمله غُرَرالحکم،تألیف عبدالواحد آمُدِی و اصول کافی ،تألیف آقای ابی جعفرمحمد بن یعقوب بن اسحاق کلینی الرازی.
از این رو روش انجام کار بر اساس نگرش ها،بنیادی و تاریخی می باشد و بر اساس راهبردها،توصیفی می باشد و بر اساس راه کارها،کتابخانه ای می باشد .
و نتیجه ای که از این تحقیق به دست می آید این است که سیاست عین دیانت است و از آن جدا نیست و امام هادی (ع) هم به عنوان الگو در عرصه سیاسی،اجتماعی حضوری فعال داشته اند.
واژگان کلیدی آن عبارتند از:سیاست،حکومت،اجتماع،اسلام و دین،ظلم،هدایت ،انحراف،طغیان، سیره.

تحقيق پاياني سطح دو (كارشناسي)

سیره سیاسی اجتماعی امام حسن مجتبی(ع)

استاد داور
سركار خانم فلاح زاده

استاد راهنما
سركار خانم بانشی

پژوهشگر
مریم مشی

تابستان 1390

چكيده

حوزه کاری انسان هر چه بیشتر و مسئولیتش سنگین تر باشد، درایت، تدبیر و عاقبت اندیشی بیشتری می طلبد، تا اساس کارها محکم شده و سریع تر و بهتر به سامان برسد.
رسول خدا(ص) و ائمه معصومین (علیهم السلام) این چنین بودند و به گونه ای در مسائل اجتماعی تصمیم گیری می کردند که هرگز پشیمان نمی شدند و بدون هیچ تردیدی کارهایشان را حساب شده و با عاقبت اندیشی انجام دادند.
پاسداری از اسلام ناب محمدی اولین و سنگین ترین وظیفه معصومین بوده و ایشان به گونه ای وصف ناشدنی بر انجام این مهم کوشیده اند و در این راه گرچه همگی گرفتار تیغ دشمن گشته، یا زهر راه نوشیده اند. ولی آیین پاک خدا را از لابه لای حوادث بر فراز و نشیب تاریخ گذارده اند به دست اهلش سپرده اند. آنان، گاهی با سکوت و صلح و گاه با شمشیر و خون و زمانی با فریاد و سخن با درایت و تدبیر به عاقبیت مکتب اندیشه کرده اند.
یکی از مهمترین مسائلی که امام حسن(ع) در دوران کودکی خود درک کرد در کنار پیامبر و حضور داشتن با او در اجتماع است پیامبر برای اثبات حقانیت اهل بیت خود، و برای معرفی و شناساندن جانشینان بعد از خود آن دو کودک (امام حسن و حسین(علیها السلام) را به همراه پدرشان در صحنه های سیاسی مختلفی از جمله ماجرای مباهله، بیعت رضوان و گواهی حسنین در نوشته ثقلیف شرکت می داد.
امام حسن(ع) در زمان خلفای سه گانه فعالیت های خاصی انجام می داد و حتی از دفاع اسلام و گسترش اسلام حقیقی دست بر دار نبود و با توجه به غضب خلافت از امیرالمومنین و خانه نشین کردن او باز هم زیر نظر پدر نقش خاصی را ایفا می کرد از جمله وداع با ابوذر، معاصره عثمان، حضور در مجرای فدک.
امام حسن(ع) در زمان حکومت پدر هم نقش های مهمی بر عهده داشت از جمله تولیت موقوفات و صدقات از طرف پدر و در فراخوانی مردم کوفه در جنگ جمل ایثار در معرکه صفین و امام جمعه موقت در زمانی که امام علی(ع) به علت های خاصی قادر به حضور نبود و بهم ریخته بود و در ابتدا مردم با امام بیعت کردند ولی بعد به خاطر موقعیت های سیاسی که وجود داشت از بیعت با امام خودداری می کردند.
در همین زمان هم معاویه دست از تزویر و نفاق بر نمی داشت و در پشت پرده توطئه چینی می کرد، امام تصمیم بر جنگ با معاویه گرفت ولی چون یاران خود را اندک دید و از سویی هم از طرف معاویه درخواست صلح مطرح شده، دیگر جنگ را ادامه نداد و صلح را پذیرفت و امام با پذیرفتن صلح با اعتراضاتی از سوی یاران و دشمنان مواجه شد ولی امام با مفادی که در صلح بیان کردند به آنان نشان دادند که این صلح به صلاح همه است و از خونریزی هم جلوگیری می کند و اسلام هم حفظ می شود.
در این صلح نامه مفادی مطرح شد از جمله اینکه معاویه حق ندارد خود را امیرالمومنین بخواند و برای خود جانشین تعیین کند و شیعیان از آزار و اذیت او در امان باشند از بیت المال اعمال حقی برای شیعیان و حسن و حسین(ع) کنار گذاشته شود و …
ولی معاویه بعد از پذیرفتن صلح، حتی یکی از شروط را رعایت نکرد و سالوس و چهره واقعی خود را به همگان نشان داد.
امام بعد از اینکه از عملکردهای معاویه و سرکردهای او به ستوه آمده بود کوفه را به قصد مدینه ترک کرد و در آنجا به نشر اسلام و تربیت شاگردان و اختفاگری بر ضد بنی امیه پرداخت ولی معاویه باز هم امام حسن(ع) را در آنجا مانع منافع خود می دید به همین دلیل تصمیم به قتل امام گرفت و او را به دست همسرش با وعده و وعیدهای بسیار به شهادت رساند.
برای بررسی این موضوع از منابع تاریخی، روایی استفاده شده است از جمله بحارالانوار، کشف الغمه، صلح امام حسن(ع) و مظلوم آل عبا….
کلید واژه: سیره، سیاسی، اجتماع، اجتماعی، امام، حسن، خلیفه.

تحـقـیق پـا یـانی سطـح دو (کـارشـناسـی)

سیــره سیـاسی ـ اجتـماعی امـام بـاقر(ع)

استــاد راهنـما:
سرکـار خانـم بـانشی

استاد داور:
سرکـار خانـم فـلاح زاده

پژوهشگر:
آمـنه بــازیــار

بهار89

چـکیـــده :
پنجمین امام شیعیان امام باقر (ع) درسال 57 هجری در مدینه منوره دیده به جهان گشود.در بیان فضایل و مناقب ایشان همین بس که او را شکافنده ی دانش لقـب داده اند . جابر بن عبدالله انصاری از صحابه رسول خدا (ص) مأموریت می یابد سلام رسول اکرم (ص) را به ایشان ابلاغ نماید .
خلفای زمان امام افرادی ستم پیشه و بی کفایت بودند که به دلیل ظلم و ستم برعموم جامعه و بخصوص شیعیان و عدم توانایی اداره جامعه معمولاً مدت اندکی خلافت می کردند . دوران بیست ساله امامت امام مقارن با خلافت 5 خلیفه بوده است از میان این خلفا هر چند عمربن عبدالعزیز با امام و شیعیان رفتارهای بهتری داشت ولی او نیز در هر حال غاصب خلافت بود و بر منصبی تکیه زده بود که عترت رسول خدا شایسته آن بودند از این رو می توان تلاش های او را تنها در جهت منافع بنی امیه دانست و نه خدمت به اهل بیت و شیعیان آنان . عصرامام باقر(ع) و پیش از آن مقارن با بروز چالش های فکری و فرهنگی متعدد بوده است از سویی گروه هایی برای رسیدن به اهداف خاص که مهم ترین آن مقابله با فضایل عترت بوده، مانع انتشار احادیث نبوی شده بودند و احادیث ساختگی بسیاری را در فضای فکری جامعه پرا کنده می کردند؛ و از سوی دیگر نیز فرق انحرافی گوناگونی از قبیل جبریه، قدریه، مرجئه، ناصبی ها و… با نشر عقاید انحرافی اذهان مسلمین را غبارآلود می نمودند وحقایق اسلام را واژگونه می کردند.
امام باقر در دوران امامت خود در مبارزات سیاسی ـ اجتماعی از شیوه ی مبارزه ی غیرمستقیم بهره می برد و تلاش می کرد عدم مشروعیت حکومت بنی امیه و شایستگی اهل بیت (ع) برای اداره جامعه را به شکل غیرمستقیم تبیین نماید .
مهمترین بعد مبارزات امام نیز بعد فرهنگی و تلاش در جهت تبیین حقایق اسلام ناب بوده است که درقالب های گوناگون ازقبیل بیان انحرافات و اشکالات فرق انحرافی، رویارویی با بدعت و بدعت گزاران، احیاء و گسترش فقه شیعه ، ارجاع امت به قرآن و افشای چهره ی عالم نمایان بوده است.
در نهایت خلفای ستمگر بنی امیه که وجود امام را تهدید کننده ی خلاقت خود می دیدند، فرزند رسول خدا (ص) را درسال 114 هجری به شهادت رساندند و با این عمل ناخواسته حقانیت ائمه شیعه را به اثبات رساندند.
کتابهایی که خیلی در این تحقیق کاربرد داشته اند :1. درمکتب فجر دانش ها امام باقر (ع) نوشته دکتر علی قائمی .امام باقر الگوی زندگی نوشته ی حبیب اله احمدی .امام باقر (ع) جلوه ی امامت درافق دانش نوشته احمد ترابی بوده است.
کلید واژه : سیره، سیاست، اجتماع، امام، محمد، باقر.

پایان نامه سطح دو (کارشناسی)

سیره تبلیغی پیامبر(صلی الله علیه وآله وسلم)

استاد راهنما:

جناب آقای الله بخش بهاری سعدی

محقق:

مریم استواری

تابستان 87

چكيده

در اين پژوهش به بررسي سيره ي تبليغي پيامبر(ص) پرداخته شده است . اثر حاضر با انگيزه ي ارائه ي چيستي و چرايي تبليغ و ويژگي هاي بارز پيامبر(ص) در اين امر و در نهايت انواع شيوه هاي گفتاري و عملي نگاشته شده است .
جهت تبيين اهداف و ورود به بحث ، نخست به جاذبه هاي رفتاري پيامبر قبل از بعثت اشاره شده ؛ زيرا هر فصلي از زندگاني مردان بزرگ و رهبران اجتماع كه زعامت امتي را به عهده مي گيرند ، قابل مطالعه و درخور دقت است .
از اين رو پس از بيان برخي از ويژگي هاي پيامبر در امر تبليغ، به شناسايي و استخراج مهم ترين و جالب ترين قسمت اشاره شده است كه اختصاص به شيوه هاي تبليغي(گفتاري و عملي) پيامبر و دارا بودن نقش كليدي ايشان در نشر تعاليم و آموزه هاي ديني دارد.
بر اين اساس بايد با شناخت، معرفت و تأمل در سيره ي رسول اعظم(ص) تلاش نمود تا در درجه اول با روشن ساختن زواياي ناشناخته ي تبليغي ايشان و نزديك ساختن شخصيت خود به آن حضرت، واجد صلاحيت علمي و اخلاقي يك مبلغ شايسته گرديد، سپس با فراگيري روش و شناخت ابزارهاي مناسب و بيان كارآمد بودن اين روش ها و تأثير عميق اين شيوه ها در دوران معاصر نيز در تبليغ دين كامياب شد .
اين تحقيق از موضوعات تاريخي انتخاب شده و براي علمي بودن آن، نياز به ارائه ي سند و مدرك است، به همين خاطر از آيات قرآن و روايات وارده و كتب تاريخي استفاده شده و روش به كار برده شده در اين تحقيق كتابخانه اي است .
كليد واژگان:
- سيره
- تبليغ
- پيامبر(ص)
- موعظه
- حكمت
- جدال احسن

تحقيق پايانی سطح دو (كارشناسي)

سیره اخلاقی اجتماعی
پیامبر اعظم (ص)

استاد راهنما:
سرکار خانم آبخیز

استاد داور:
سرکار خانم فلاح زاده

محقق:
اعظم سالاری

تابستان 1387

قرآن در ستایش خلق و خوی پیامبر می فرماید: «در حقیقت تو بر نیکو خلقی عظیم آراسته ای.» نیکوترین جلوۀ انسان همان جلوۀ خدایی است یعنی مظهر جلوه های الهی می شود و خلیفه و جانشین صفات الهی در روی زمین قرار می گیرد که در این هنگام نه از روی هوی و هوس سخن می گوید بلکه هر چه که می گوید و انجام می دهد تمام وحی الهی است. رسول خدا در مقام رهبری اسلام و انجام رسالت خویش با افراد و قومی از طبقات مختلف برخورد داشت. آنچه بیشتر عامل جلب و جذب آنها به سوی توحید می شد برخوردهای سازنده آن حضرت با آنها بود.
سخنان پیامبر اکرم در مقام بیان کیفیت برخورد و معاشرت با مردم بسیار است، اما آنچه انسان را به عظمت مقام معنوی آن حضرت رهنمون می گرداند، اخلاق و رفتار نیکوی خود بزرگوار در برخوردهای اجتماعی است.
رفتاری که از منبع جوشان وحی و رحمت الهی سرچشمه می گرفت و تا عمق جان انسانهای جویای حقیقت نفوذ می کند. با توجه به اهمیت این مسأله بر آن شدیم که در طول یک تحقیق مختصر به مسأله «سیره اخلاقی اجتماعی پیامبر (ص)» رفتارهای آن حضرت در اجتماع را مورد بررسی قرار دهیم و آثاری که از این رفتارهای خوب و پسندیده در پی دارد را توجه داشته باشیم و آن را در زندگی بکار گیریم. پس با تأسی به سیرۀ نبوی و تمسک به تعالیم و حیانی ایشان می بایست در احیاء اصل سیره پیامبر مجاهدت بیشتری به خرج دهیم. اگر با جدیت در این مورد عمل کنیم خیلی از مشکلات و ناهنجاری های جامعه امروز را نداریم.
تحقیق حاضر این مزیت را نسبت به سایر شخصیتهای پیشین دارد که در آن اصول کلی و شیوه های برخورد پیامبر از خانواده تا اجتماع و برخوردهای آن حضرت با مخالفان و منافقان و اهل کتاب آمده است. که با مطالعه در این برخوردهای پیامبر با جامعه آن روز بفهمیم و درک کنیم که آن بزرگوار مثلاً چه جاهایی مدارا و سازش در رفتار و کردارش با مردم بکار می گرفتند و در چه مواقعی عدم مدارا و عدم سازش و قاطعیت را ترجیح
می دادند.
تا ما هم بتوانیم در زندگی فردی و اجتماعی این موارد را تشیخص داده و آنها را در جای خود بکار گیریم.
و تحقیقهایی که در مورد سیره پیامبر انجام شده بود و بررسی گردید. بیشتر به سیره فردی و یا سیره سیاسی آن حضرت اشاره شده بود. تحقیق حاضر دارای این وضوح و روشنی در مورد سیره اخلاقی اجتماعی آن حضرت می باشد که در چهار بخش تدوین یافته است. بخش اول آن را کلیات تشکیل می دهد که شامل مواردی چون تبیین موضوع، ضرورت و اهمیت، طرح مسأله، پرسشهای تحقیق، اهداف و فواید، پیشینه تحقیق و روش و مشکلات و موانع تحقیق می باشد. بخش دوم به سیره پیامبر در خانواده که خود شامل سه فصل است فصل اول برخورد پیامبر در خانواده و ویژگی اخلاقی ایشان بیان گردیده است. در فصل دوم: برخورد پیامبر با کودکان و ارزش و احترام و شخصیت دادن به کودکان اشاره شده است در فصل سوم: سیره پیامبر با خویشان مانند صله رحم با خویشان سخن به میان آمده است.
بخش سوم: پیامبر و امت اسلامی که شامل سه فصل است.
فصل اول: پیامبر و همسایگان و اکرام کردن و همنشینی با مستضعفان و تعاون و همکاری مورد بررسی قرار می گیرد.
فصل دوم: پیامبر و صحابه و توجه داشتن به جوانان و اصل مشورت پذیری و همچنین برقراری سیمان اخوت بین انصار و مهاجرین مطالبی بیان شده است.